Podcast Paulus en de Nijs op reis: DAF Museum in volle vaart vooruit met online bereik van digitaal erfgoed

Kirsten: Zo klinkt een echte, oude DAF-truck. Jos, jij rijdt er nog in.

Jos van den Berg: Ja, ja. Alle oude buschauffeurs zullen onmiddellijk dit geluid herkennen en het dubbel-clutchen tijdens het rijden. En dit type was de eerste met een echte DAF-motor.

Kirsten: Jos, bedankt en goede reis! Ronald!

Ronald: Kirsten!

Kirsten: Goedemorgen!

Ronald: Goeiemorgen!

Kirsten: Dit geluid, van die DAF, want we zijn in Eindhoven bij het DAF Museum, daar heb jij nog herinneringen aan, hé?

Ronald: Nou, niet van een truck, maar wel van een personenauto, ja.

Kirsten: Hoe zit het?

Ronald: Hoe zit dat? Mijn vader had een DAF. Heeft zelfs twee soorten DAF’s gehad. En dan denk je: leuk! Nou, het was helemaal niet leuk, want het was gewoon niet cool. Want hij stond namelijk bekend als de ‘truttenschudder’, daar reden oude dametjes in.

Kirsten: Pas op, achter je, want er komt er nog één.

Ronald: Ojee, ojee.

Kirsten: Wij maken een podcastserie over het digitaal erfgoed in ons land. Weet je dat we al een kleine drie jaar bezig zijn en dus tijd voor een reünie.

Ronald: Oooo!

Kirsten: Ze doen het ontzettend goed met het digitaliseren van het erfgoed. Overigens, er komt geen auto meer van de band, wel nog trucks.

Ronald: Ja, ja, zeker nog trucks. Ja, ja, nee, in die zin is Eindhoven nog steeds het kloppend hart van DAF.

Kirsten: Vandaag dus bij het DAF Museum. Vrijwilligersorganisatie. Ad Bakker doet hier de collectie, die beheert dat en hij zit in de zesde versnelling eigenlijk, hé?

Ronald: Ja, letterlijk ja. Het gaat erom dat zij heel grote stappen nemen met hun collectieregistratie. Het is een project, Versnellen, waarbij het NDE geld verstrekt aan organisaties om hun collectieregistratie nog meer de online wereld in te brengen.

Kirsten: Zij hebben een aanvraag gedaan. We praten met zometeen met Ad Bakker en met Annette Gaalman, jouw collega.

Ronald: Dat is mijn collega, ja.

Kirsten: Zullen we die kant op lopen?

Ronald: Jazeker, ja.

Kirsten: Naar het museum.

Ronald: Ja, oké.

Kirsten: Een goedemorgen. Annette.

Annette: Hallo.

Kirsten: En Ad.

Ad: Hi, goeiemorgen. Fijn.

Kirsten: We staan bij een heel, heel klein DAF’je nu.

Ad: Het kleinste dat we hier in het museum hebben. En ook de goedkoopste.

Kirsten: Past in de woonkamer, deze, Ad.

Ad: Nee, dat mocht niet van moeder de vrouw. Hij mocht in de gang staan en droog blijven ‘s nachts.

Kirsten: Goh, hij is niet groter dan een metertje, maar wat een juweeltje. Ad, fijn dat we er zijn, eh in het DAF Museum. Jij hebt er zelf gewerkt. Je hebt autotechniek gestudeerd. Hoeveel jaren op de teller bij DAF?

Ad: 40 in de fabriek en nu 11 jaar hier in het museum. Ik ben gewoon doorgestroomd.

Kirsten: Ja. Wat is er zo mooi aan DAF?

Ad: Geschiedenis en de toekomst.

Kirsten: De toekomst?

Ad: Ja, we hebben de geschiedenis van de ontwikkeling van dit stuk techniek meegemaakt allemaal. Het werd steeds intelligenter. Mooier. Luxer. Maar vooral ook veiliger. En dat werkt nu uit nog in de toekomst van de producten die nu daar in Eindhoven van de lopende band komen.

Ronald: En Ad, jullie hebben al flinke stappen gezet op het gebied van de collectieregistratie. Welke stappen precies en wat willen jullie nog gaan doen?

Ad: Zeven jaar lang voorbereidingen getroffen en offertes laten maken door de diverse leveranciers, en ik kon in december 2023, met de nieuwe software die we uiteindelijk hebben aangeschaft, beginnen met vullen. En de kerncollectie, dat zijn bij ons 800 items, van auto’s zeg maar, tot schilderijen of machines, dat is nu helemaal klaar en gewoon in bedrijf bij mij.

Kirsten: Jij had nog wat met DAF’jes, Ronald.

Ronald: Ojaja. Familiehistorie ja.

Kirsten: Familiehistorie.

Ronald: Wij hadden inderdaad een DAF’je, ja.

Kirsten: Annette, jullie ook?

Annette: Wij ook. De eerste auto van mijn vader en moeder was een DAF-33, met het pientere pookje.

Kirsten: Het pientere pookje!

Annette: Als ik het goed zeg, Ad.

Ad: Dat zeg je prima. Een veriomatic-bediening ging met een pienter pookje. Vooruit – stop – en achteruit.

Kirsten: Heb jij ook nog in een DAF gereden?

Ad: Mijn schoonvader.

Kirsten: Dus ik ben de enige die niet in een DAF heeft gereden

Ronald: Nee, nee, nee, nee.

Kirsten: Annette, jij bent erbij, want we hebben het over digitaal erfgoed en versnellen, en dan kom jij in beeld.

Annette: Ja, dat klopt, want ik was digitaal-erfgoed-coach bij Erfgoed Brabant en nu ben ik helemaal werkzaam, uitgeleend aan het Netwerk Digitaal Erfgoed, om mee te ondersteunen dat zoveel mogelijk erfgoedorganisaties nu ook gaan werken – gaan meewerken – om dat digitaal verbonden erfgoed te realiseren. Dus dat is mijn rol, ja.

Kirsten: We staan nu aan de ingang van het museum. Waar gaan we naartoe?

Ad: We gaan naar de geboortegrond van het DAF-bedrijf in 1928.

Kirsten: Ja. Dus welke kant op?

Ad: De helling af.

Kirsten: Hier staat dan meteen een heel groot bord, van DAF.

Ad: Ja, dat is een belangrijk moment. DAF is in 1933 onder de naam verdergegaan: Van Doorne’s Aanhangwagenfabriek en dat werd in 1958 veranderd in Automobielfabriek – hoefde de naam niet veranderd te worden dus.

Kirsten: We lopen nou de smederij in. Dit is, dit is het begin.

Ronald: Ja, hier is het begin ja. Dat was 1928, geloof ik.

Kirsten: Ja, dat Wim en Huub van Doorne hier echt sleutelden aan hun eigen auto’s, Ad.

Ad: Het begon met constructiewerk, zoals trappen, zoals fietsenrekken, zoals staalconstructies die ze in opdracht van klanten konden maken.

Kirsten: Je ziet het ook allemaal, want hier liggen nog al die materialen – het is alsof de tijd heeft stilgestaan.

Ronald: Werkbanken.

Ad: En toen ze een object zochten waar ze winst mee konden maken , zijn dat aanhangwagens en opleggers geworden.

Kirsten: Aha!

Ad: Want die gingen ze niet meer in elkaar bouten en moeren, maar die gingen ze lassen en het lasproces, dat is waardoor DAF met zijn aanhangwagens en opleggers bekend geworden is.

Ronald: Ad, jullie hebben een aanvraag gedaan, voor het NDE-project Versnellen; wat is jullie intentie? Waarom hebben jullie die aanvraag gedaan?

Ad: Wat we tot die tijd aan materiaal hadden, voor onze collectiebewaking, dat voldeed niet meer. Werd ook oudbollig en te oud, dus wij moesten een nieuwe aanschaffen. Daar hebben we lang over gedaan om de keuze – de goede keuze – te maken, maar daar hebben we voor de toekomst ontzettend veel mogelijkheden. Om niet alleen, zoals nu onze kerncollectie te herbergen, maar alle collecties die we hebben. Dus ook films en ook foto’s en boeken en andere dingen die we over DAF, naar buiten willen brengen en zichtbaar willen maken voor de hele wereld.

Kirsten: Collectieregistratiesysteem gaat het dan over.

Ad: In het geval van het DAF Museum gaat het daar over. Maar juist de digitale mogelijkheden, ook voor andere doeleinden, zijn in de toekomst steeds belangrijker aan het worden.

Ronald: Zoals? Kun je iets noemen?

Ad: Ja, als ik zelf bijvoorbeeld een tijdelijke tentoonstelling organiseer, dan moet ik dat hebben of die auto’s of die machines, dan wil ik dat ook in een veel breder perspectief kunnen opzoeken.

Kirsten: Overigens horen we nu zo’n DAF-filmpje op de achtergrond. Als je denkt: ‘Hé, wat hoor ik?’

Ad: Ja, dat is prachtig ja. Ja, natuurlijk, is het voor ons van belang om de generatie die de personenauto’s niet meegemaakt hebben – de kinderen en de kleinkinderen daarvan – ook nog het verhaal over de personenwagens te vertellen. Met de unieke veriomatic-riemaandrijving waardoor je niet hoefde te schakelen.

Kirsten: Het Versnellingsproject: wat is dat nou precies?

Annette: Nou, dat is een project om een extra impuls te geven, om extra te kunnen ondersteunen, voor instellingen die deel willen nemen aan het realiseren van duurzaam verbonden erfgoed. En dat betekent eigenlijk een collectieregistratiesysteem gaan gebruiken dat ervoor zorgt dat het mogelijk is om jouw collectie te verbinden met anderen. En Ad zei het eigenlijk al: supermooi, namelijk; je zoekt ook als collectiebeheerder in de breedte. Je wilt ook depots van andere organisaties kunnen inzien, snel en dat willen gebruikers ook. Mensen zijn geïnteresseerd in DAF en willen heel graag online gelijk heel veel vinden over DAF, uit verschillende organisaties en dat is waar we samen aan werken in het project Versnellen.

Kirsten: En hoe doe je dat dan? Wat krijg je dan, als je meedoet met het Versnellingsproject?

Annette: Je krijgt ondersteuning en dat is een stukje financiële ondersteuning, maar dat is ook ondersteuning natuurlijk van de digitaal-erfgoed-coaches, van datacleaners in de datawerkplaatsen. Want je wilt ook dat die kwaliteit van die data, hé die je beschikbaar gaat stellen online, ook goed is en ook daar is dus een netwerk van ondersteuning voor.

Kirsten: Dus het is kennis, kunde en budget. Dat is het dan.

Annette: Precies, precies.

Kirsten: Heb jij hier toevallig ook nog een lievelingsauto of bestaat dat niet?

Ad: Ja, die staat in de werkplaats waar we ‘m aan het restaureren zijn. Daar kunnen we straks wel even gaan kijken.

Kirsten: Wat is het voor specifieke DAF?

Ad: Dat is een T-15, die wij pas een paar jaar geleden in huis hebben gekregen en die voor een heel bekend fenomeen in deze streek de VIPRE-bus gaat trekken. En VIPRE is vervoer van het industrieel personeel door Brabant en dat is door Philips en door DAF opgericht.

Kirsten: Ik ben heel benieuwd waar we naartoe lopen.

Kirsten: Het ruikt hier ook naar werkplaats.

Ronald: Oja!

Kirsten: Ruik je?

Ronald: Ja, en wat ruik je? Eh, iets van chemicaliën?

Annette: Heerlijk zou ik zeggen.

Kirsten: Ik vond dat ook lekker, net. Wat is dat, benzine, toch? Of niet?

Annette: Ja, ja, zoiets. Terpentine?

Kirsten: Terpentine, o!

Ronald: Terpentine, ja.

Kirsten: Wat is dat nou, dat geurtje, Ad? Hier in die werkplaats?

Ad: Olie.

Ronald: Olie, toch.

Kirsten: Olie, Annette!

Kirsten: Dat is je lievelingsauto.

Ad: Dit is een auto die wij Doornroosje noemen. Die heeft 35 jaar in een tuin gestaan bij iemand. Deze auto was perfect, alleen de cabine was gatenkaas, dus we hebben al drie jaar gewerkt om de cabine weer netjes te maken. We zijn nu de laatste hand aan het leggen. Dus over een maand of twee, drie gaat die het museum in. Dan hebben we hier weer plek voor een nieuw project.

Kirsten: Jullie poetsen ook allemaal een auto als vrijwilliger hé? Deze poets jij, hé?

Ad: Kirsten, wij zijn met 150 vrijwilligers en we hebben 150 auto’s.

Kirsten: Hoe ver zijn jullie nou met dat digitaliseren? Welke stap wil je nou per se nog vóór het einde van het jaar maken, Ad?

Ad: We zijn heel dichtbij het eindpunt om al onze modelletjes – waar we dalijk even langslopen – om die erin onder te brengen. Met de verhaaltjes erover.

Kirsten: In de software, in dat systeem?

Ad: In dat nieuwe systeem dat we aangeschaft hebben.

Kirsten: Waar heb je hulp van Annette gehad?

Ad: Annette hebben we uitgenodigd om dat hele NDE-Versnellenproces uit te laten leggen, want daar zag ik erg tegen op. Ik voel me ook geen deskundige op het gebied van, van mooie paperassen maken, om het aan te kunnen vragen. Maar daar zijn we met z’n drietjes – Jan Willem, Annette en ik – heel goed uitgekomen.

Kirsten: Wat heeft zij vooral gedaan, wat je niet had kunnen missen? Ondertussen: je houdt de hele tijd die auto vast. Dat is wel leuk, Ad.

Ad: Annette heeft ons gestimuleerd en dat had ik echt nodig in dit proces, omdat het best een hele stap is die je moet maken. Zoiets had ik, bij DAF in het museum, 11 jaar lang nog nooit meegemaakt. Dat ik zulke belangrijke beslissingen, met heel veel effect, meehielp te realiseren.

Kirsten: Wat een verantwoordelijkheid dan.

Ad: Ja, dat is het zeker.

Kirsten: Mooi verhaal van Ad.

Ronald: Ja, prachtig verhaal van Ad, maar Annette; jij hebt ook nog heel specifiek iets bijgedragen, zeg maar.

Annette: Nou, je hebt goeie informatie over de Nationale Strategie Digitaal Erfgoed nodig om ook die argumenten te kunnen hebben richting je bestuur, om te zeggen: ‘En daarom is het belangrijk dat wij het zo doen. Want dan blijft het goed voor de toekomst’. Daarom is er ook die ondersteuning, om dat ook goed met elkaar te bespreken en uit te dragen, die mogelijkheden die er zijn. En die wens van ons allemaal, om daar ook uit te komen met elkaar. Dat we dat allemaal kunnen delen, dat erfgoed. En hoe belangrijk is het dat dat DAF-erfgoed ook gedeeld wordt, op een brede manier. Dus, super dat het museum dit is gaan doen.

Kirsten: Wat valt jou op bij de ambitie en de aanvraag van DAF, Annette?

Annette: Ja, super. Heel gestructureerd nadenken over de toekomst – fantastisch. En dat voor een organisatie met enkele betaalde krachten, maar: nou, hoeveel, Ad? 100?

Ad: Anderhalf.

Annette: Ja, en dan 150 vrijwilligers?

Kirsten: Anderhalf.

Ad: 150 vrijwilligers, ja, ja.

Annette: Fantastisch. En ik denk dat we daar misschien ook mee kunnen laten zien: het is echt voor de hele breedte van het erfgoedveld bedoeld en haalbaar en geschikt.

Kirsten: Mooi! En ook fijn dat we je lievelingsauto hebben gezien.

Ad: Ja, ik zal er heel zuinig op passen de komende jaren, want ik wil hier nog 10 jaar werken!

Kirsten: Heb jij de auto van jullie van vroeger nog gezien?

Annette: Ja, die staat hier ook prominent en ik heb er zelfs een paar jaar geleden nog in gereden. En dat is…

Kirsten: Hoe dat?

Annette: Een heel bijzondere ervaring!

Kirsten: O, echt?

Annette: Ja. Echt super om mee te maken. Dan gaat het verleden leven, dus dat raad ik iedereen ook aan om een keer te doen.

Kirsten: Ad en Annette: hartstikke bedankt! Wij lopen nog even naar die sportauto van jou, sportwagen hé.

Ronald: We gaan nog even kijken, ja.

Kirsten: Doeg! Byebye!

Kirsten: Dat was ‘m, hé?

Ronald: Dat was ‘m, ja! Ja, het is niet te geloven. Deze is wit, maar het was een hele typische, gele-achtige kleur. Ja.

Kirsten: Helemaal geel, die auto van je ouders?

Ronald: Ja, ja, ja, ja! Ja, maar dat was ‘m inderdaad – ja, geweldig. Hé, het is een sportmodel, hé?

Kirsten: Tussen de auto’s en de trucks en met de weeë geur van olie, nemen wij afscheid, maar maken eerst de balans op, Ronald.

Ronald: Ja, ja, oké, goed. We hebben gesproken met twee heel, eigenlijk gewoon twee heel passievolle mensen: Ad en Annette. En nog even focussen op Ad: ja, Ad laat zien dat erfgoed mensenwerk is. We hebben het al eerder gehoord van Patrick Timmermans van Erfgoed Brabant, in onze podcast. Als mensen indertijd niet hadden besloten om dit mooie erfgoed van DAF te bewaren, had het nu weggeweest.

Kirsten: Ja, daar begint alles.

Ronald: Daar begint alles en het mooie is, eh, ze hebben het nu ook – het DAF Museum heeft het nu ook – gaat het nu echt naar het digitale, naar de digitale wereld brengen.

Kirsten: Ja. Want ze zijn ook echt in de zesde versnelling, hé?

Ronald: Ze zijn in de zesde versnelling ja.

Kirsten: Ze gaan echt hard vooruit.

Ronald: Ze hebben nu een heel mooi state of the art collectieinformatiesysteem en daar gaan ze straks allemaal mooie dingen mee doen.

Kirsten: Ja, zodat het toegankelijk wordt voor eenieder dan hé, in de toekomst.

Ronald: Ja, ja. En dat is mooi natuurlijk, dankzij het project Versnellen, maar het is tuurlijk niet alleen, je hebt het niet alleen voor financiering, maar ook hé, je hebt de – ze hebben hulp gekregen vanuit de digitaal-erfgoed-coach uit hun provincie. Dus ja, mooier kunnen we het niet maken.

Kirsten: Over ‘mooier kunnen we het niet maken’: welke auto pakken we?

Ronald: Ja, ok, ik zie hier een politiebusje staan, maar die moeten we maar niet, hé?

Kirsten: Het wordt een koude douche. We gaan met de trein.

Ronald: We gaan gewoon met de trein, ja.

Kirsten: Ronald, het was weer een genoegen. Tot de volgende keer!

Ronald: Tot de volgende keer! Oké, goed, dag!