Uit het netwerk: Deze twee kunstenaars starten hun creatieve reis in de Makers en Erfgoed-residentie 2026

Persoonlijk vertrekpunt

‘In Nijmegen, waar ik ben opgegroeid en nu werk, voelde ik me lange tijd niet verbonden met de lokale geschiedenis,’ vertelt ontwerper en nieuwe media-kunstenaar Daan Walder. Dat veranderde toen hij voor een onderzoek verhalen ophaalde en mensen sprak die hij anders nooit zou zijn tegengekomen. ‘Ineens kreeg de stad een ander gezicht.’

Het zette hem aan het denken: ‘Welke verhalen liggen er verborgen in archieven?’ Het Gelders erfgoed als thema van deze MEE-residentie is voor Daan dan ook een persoonlijk vertrekpunt. Voor grafisch ontwerper en kunstenaar Aglaya Drobysheva geldt eigenlijk hetzelfde.

Het wonen en werken in Arnhem maakte de Russische Aglaya nieuwsgierig naar de mensen, de omgeving en de bredere regio Gelderland. ‘Zowel de geschiedenis van Arnhem als de ontwikkeling van deze stad fascineert me.’

Verhalen tussen omslagen

Aglaya kijkt ernaar uit om aan de slag te gaan met objecten uit het Gelders Archief. ‘Archiefdata zie ik als een toegangspoort tot iemands verhaal. Tegelijk is het een onderdeel van een geïnstitutionaliseerde blik op de geschiedenis.’

In deze MEE-residentie onderzoekt ze de collectie fotoalbums. Het Gelders Archief heeft objecten als ‘Fotoalbum met 141 foto’s’. ‘Je ziet slechts de voor- en achterkant van het fotoalbum, de foto’s zijn alleen als losse collectiestukken te vinden zijn, zonder context.’

Haar doel: verhalen vertellen met zulke objecten. ‘Iemands leven zit tussen deze omslagen besloten, maar blijft buiten zicht.’ Ze kijkt naar de verschuiving van het persoonlijke naar het publieke domein. Wat gaat er verloren? Hoe veranderen persoonlijke bijschriften in feitelijke, beschrijvende titels voor officiële archiveringsprocessen? Hoe worden indelingen van individuen losgelaten en veranderen ze in aparte items in een database?

En omdat Podiumkunst.net dit jaar ook meedoet aan de MEE-residentie, neemt Aglaya cassettebandjes uit het Beeld & Geluid-archief mee in haar onderzoek. ‘Ooit een persoonlijke manier om mooie opnames te verzamelen en te delen. Nu vaak gearchiveerd als “voorbeeld van een drager”.’

‘Zo wil ik verhalen die in deze transformaties zichtbaar worden, met grafische manieren traceren en documenteren.’ Het past in haar werk, waarin Aglaya onderzoekt hoe het persoonlijke zich verhoudt tot grotere systemen.

Archieven die spreken

In zijn werk vertrekt Daan vanuit de gedachte dat alles communiceert. Met installaties, sensoren en digitale systemen maakt hij onzichtbare signalen voelbaar. Hij zorgt ervoor dat het verleden letterlijk hoorbaar wordt en brengt verbindingen aan het licht die anders verborgen blijven. ‘Zo wil ik archieven op een nieuwe manier laten spreken.’

Zijn aandacht gaat – voorlopig – uit naar objecten van het Regionaal Archief Nijmegen en het Gelders Archief. Voor de MEE-residentie wil hij experimenteren met ruimtelijk geluid, 3D-reconstructies en interactieve installaties.

‘Ik onderzoek hoe een archief een gesprek kan worden in plaats van een database. Hoe zou het zijn als je door een digitaal archief kunt bewegen alsof je er middenin staat? En wat als een object niet alleen informatie prijsgeeft, maar iemand uitnodigt er zelf betekenis aan te geven?’

Hiermee hoopt Daan antwoord te geven op de vraag hoe de technologie achter een archief de manier beïnvloedt waarop het publiek het verleden beleeft en met elkaar deelt. En hoe je archiefmateriaal zo kunt presenteren dat het niet alleen informeert, maar ook raakt.