Paulus en De Nijs op reis: Chabot Museum Rotterdam op weg naar vijf vinkjes

Kirsten: Welkom bij deze bijzondere podcastaflevering.

Ronald: Ja, morgen Kirsten.

Kirsten: Dag Ronald.

Ronald: Bijzonder, want…

Kirsten: We gaan naar het Chabot Museum, maar we gaan er niet heen.

Ronald: We gaan er niet heen.

Kirsten: Goed, disclaimer.

Ronald: Luisteraars denk en nu ook: wat is dit voor geks. Nee, we gaan naar het depotgebouw van het Chabot Museum.

Kirsten: Want, dat Chabot Museum ligt in Rotterdam, hè?

Ronald: Dat ligt in Rotterdam, ja. Dus, voor wie het Boijmans van Beuningen kent of het Nieuwe Instituut, daar tegenover is het Chabot Museum.

Kirsten: Dat is die prachtige witte, modernistische villa. Maar wij gaan daar niet naartoe.

Ronald: Daar gaan wij helaas niet naartoe.

Kirsten: Zij doen het heel goed met het digitaliseren van de collectie.

Ronald: Absoluut.

Kirsten: Dat gebeurt allemaal hier in dat depot?

Ronald: Ja.

Kirsten: We mogen niet zeggen waar het is.

Ronald: Nee, inderdaad.

Kirsten: Geheim. Ze hebben het hartstikke goed gedaan en nou is de vraag…

Ronald: …ja, hoe hebben ze dat gedaan?

Kirsten: Hoe hebben zij dat gedaan? Want ze zijn een relatief kleine organisatie.

Ronald: Ja, maar toch. We zien natuurlijk nu al heel veel erfgoedorganisaties waar we langs zijn gegaan. Maar je ziet nu echt steeds meer ontwikkelingen richting die linked data, richting het online brengen van je collectie. En ze hebben zelfs een deel van hun collectie al ondergebracht in het Datasetregister.

Kirsten: Wij steken vandaag de digitale thermometer in de digitale collectie van het Chabot Museum.

Ronald: Jazeker. En wij spreken vandaag met Jisca Bijlsma. Zij is directeur. En met de junior conservator en collectiebeheerder Kristel Witkam.

Kirsten: Hier melden, zie je dat, Ronald?

Beveiliger: Museumdepot, goedemorgen.

Ronald: Ja, goedemorgen. Met Ronald de Nijs. We hebben een afspraak met Jisca Bijlsma en Kristel Witkam.

Beveiliger: Ja, komt u verder.

Kirsten: Hé Ronald, het is wel echt een zwaar metalen hek hier.

Ronald: Dat wel, ja. Het is een depot, hè. Het zijn toch kostbare werken die er allemaal opgeslagen zijn.

Kirsten: Zeg, jullie zijn wel zwaar beveiligd, hè?

Beveiliger: Ja, we hebben een collectie, dus er moet wel enige veiligheid aan te pas komen.

Kirsten: Moeten we nog een ID laten zien of zo?

Beveiliger: Ja, bij de balie kunt u zich even legitimeren, inderdaad.

Kirsten: Het is wel echt serieus hier, zeg.

Beveiliger: Hier mogen jullie je inschrijven en dan komt mevrouw Witkam jullie zo ophalen.

Kirsten: Dank u wel.

Kristel: Hallo, goedemorgen. Ik ben Kristel.

Kirsten: Goedemorgen.

Jisca: Hai, Jisca.

Ronald: Ah, hallo.

Kirsten: Goed jullie te ontmoeten, dames.

Kristel: Ja, welkom in het depot.

Kirsten: Wat gaan we doen, hier?

Kristel: Ja, we hebben hier heel veel collectie staan, dus we gaan zo door het verzameldepot lopen. En dan gaan we naar onze unit van het Chabot Museum.

Kirsten: Welke kant op?

Kristel: We gaan hier met de trappen omhoog.

Kirsten: Jisca, even maar meteen een misverstand uit de weg, want je denkt: Chabot Museum – dan denk je aan de schrijversfamilie.

Jisca: Ja, daar wordt vaak aan gedacht. Het is ergens familie, maar dan ga je echt terug tot 12e, 13e eeuw, de hugenoten. Maar we hebben hier te maken met de kunstenaar Chabot, de schilder-beeldhouwer die op zijn 12e naar Rotterdam kwam. En bekend geworden is begin vorige eeuw met zijn werken.

Kirsten: Heb je er eentje thuishangen?

Jisca: Ja, ik heb er zelfs eentje thuishangen. Een heel kleintje.

Kirsten: True love.

Jisca: Een mini-landschapje, ja, dat klopt.

Kirsten: Wat is er in a nutshell zo mooi aan dat werk van Chabot?

Jisca: Het heeft impact, het grijpt je aan. Als je het eenmaal gezien hebt, dan herken je het uit duizenden.

Kristel: We gaan nu naar onze verdieping. Hier zit ook Museum Rotterdam. Het Wereldmuseum zit hier ook. Het is nog een klein stukje verder.

Kirsten: Dit is het al, Kristel?

Kristel: Ja, welkom. Ik ga het hek opendoen. Even kijken. We hebben hier ons depot. Aan de linkerkant zien we alle trekrekken waar de ingelijste werken en schilderijen hangen. Ik kan er even eentje opendoen en dan kunnen we gelijk een werk van Chabot bekijken.

Jisca: Zullen we kijken bij de Boerin, Kristel? De Zeeuwse Boerin, die heeft hij in 1933 gemaakt. Toen was hij even weg uit Rotterdam. Maar daar heeft hij eigenlijk zijn creativiteit volledig ontdekt. En dat zie je ook. Zijn stijl die hij later ook in andere vorm weer hanteert.

Kirsten: Hier hangt alles van Chabot.

Jisca: Maar niet alleen. Ook van tijdgenoten, gericht op het interbellum, het kunstklimaat Rotterdam. En natuurlijk ook geestverwanten, ook hedendaagse geestverwanten. Dus we trekken de lijn helemaal door.

Ronald: Jisca, hoe lang werk je al bij Museum Chabot?

Jisca: Ik ben ruim 30 jaar geleden begonnen met de initiatiefnemers van het museum. Particulier met het opzetten van dit museum. Op natuurlijk een prachtige locatie. Inmiddels ruim 15 jaar directeur.

Kirsten: 30 jaar, hoe hou je het al zo lang uit met die man?

Jisca: Nou ja, het is gewoon een goede kunstenaar En dat merk je ook.

Ronald: En Kristel?

Kristel: Ik werk hier sinds vorig jaar zomer. Ik ben collectiebeheerder en conservator. Dus ik heb een dubbelfunctie. Dit is de plek waar we alles digitaliseren. Dus hier zijn we echt…

Ronald: …aan het registreren.

Kristel: En registreren, ja.

Ronald: Beide. En jouw achtergrond is?

Kristel: Ik heb Reinwardt Academie gestudeerd. Ik heb collectiemanagement gedaan. En daarna nog een master kunstgeschiedenis. Dus voor allebei de functies heb ik wat.

Kirsten: Even gewoon in een nutshell. Hoe komt het dat jullie in driekwart jaar al zoveel opgetuigd hebben met dat digitaliseren?

Kristel: De randvoorwaarden waren er al en toen kon ik aan de slag. Dus dat is superfijn.

Kirsten: En die zijn?

Kristel: Dat is, nou ja, toch eigenlijk ook wel geld. Maar ook dat hier dus een collectieregistrator aangenomen is. Ik ben zelf aangenomen om het te coördineren. Dat is ook heel fijn. En we hebben een fotografe in dienst. Dat is ook heel fijn dat je echt mooie, gelijk goede foto’s kunt maken. En we hebben hier een depot met alle ruimte. We hebben alle dozen kunnen aanschaffen. Dus er is echt een fijne start.

Ronald: Maar Jiska, de aanleiding was eigenlijk minder fijn?

Jisca: Nou ja, in die dertig jaar hebben we eigenlijk enorme achterstanden opgelopen in het registreren, digitaliseren. En bij het herijken en het opnieuw registreren voor het Museumregister kwamen we er ook echt wel gezamenlijk achter dat dat enorme achterstanden waren. Daar moest iets gebeuren. En toen hebben we met een extern adviseur een heel mooi plan opgesteld. Waaronder: hoe richt je zo’n werkstraat in? Wat heb je minimaal nodig als projectteam om zoiets goed en versneld door te kunnen voeren? Wat gaat zoiets kosten? En gelukkig hebben we daar dus ook de financiering bij gevonden. En dan is het inderdaad wat Kristel zegt: dan zijn de randvoorwaarden goed. Dan kun je gewoon lekker aan de gang.

Ronald: Ik ruik iets, Kirsten. Maar wat is het? Ik kijk jullie aan. Wat ruik ik?

Kristel: Ik denk misschien de droge lucht, dat is het hier. Ik denk dat ik er een beetje aan gewend ben.

Ronald: Die digitalisering, wat is precies jullie doel om dit materiaal te digitaliseren en naar de online wereld te brengen?

Kristel: We willen natuurlijk dat het publiek onze collectie kan zien. Dat is nummer één. Dat is het allerbelangrijkste. Misschien dat we daardoor ook nog wel wat meer bruiklenen krijgen, omdat meerdere instellingen onze collectie kunnen raadplegen. En het is natuurlijk heel belangrijk voor onderzoek. Dus we hopen eigenlijk dat we alle Chabots van alle instellingen in Nederland strakjes kunnen zien op één pagina.

Kirsten: Digitaliseren start dus hierachter bij deze grote… Wat is het?

Kristel: Ja, we zijn in de fotostudio. We hebben een fotograaf, Anne-Meike van Willege. Hier worden de foto’s gemaakt. We hebben nu deze opstelling voor platte werken, maar er kunnen ook schilderijen fotograferen; Anne-Meike kan het helemaal ombouwen. Deze stapel moet nog gefotografeerd worden. Ik zorg dat het alvast een nummer heeft. Dus dat is een hele uitzoekklus. En als het een nummer heeft, kan het op de foto.

Ronald: Jullie hadden een collectieregistratiesysteem. Jullie zijn overgegaan naar een nieuwe. Kristel, toen jij kwam, toen was het er al. Maar Jiska, jij hebt het uiteindelijk gekozen?

Jisca: Onderdeel van dat hele projectplan is een kort traject geweest waarin we onderzoek hebben
gedaan naar welk systeem we nou het beste kunnen gaan kiezen. Uiteindelijk is daar Atlantis uit uitgerold. Niet in de laatste plaats omdat er ook een aantal andere musea zijn die ook een soort nieuwe start willen maken op het gebied van registratie en digitalisering en die ook voor dit systeem hebben gekozen.

Kirsten: Dat is het collectieregistratiesysteem. Daar komt alles wat achter jou ligt in die dozen terecht?

Kristel: Zeker. Dus de volgende stap is dat we naar de registratietafel gaan. Dus de dozen komen naar Simon Oosterhuis, onze collectieregistrator. Dus alles ligt hier klaar om te beginnen met registreren.

Kirsten: Hoeveel zit er al van jullie collectie in Atlantis?

Kristel: We zijn begonnen met alles een nummer geven en een foto ervan te laten maken. Dus alle 3000 objecten staan nu in Atlantis met een foto en een nummer, maar nog niet helemaal
geregistreerd.

Kirsten: Hoe begin je hier nou mee?

Kristel: Ik heb het wel voor een groot deel zelf uit zitten zoeken. Ik heb van Atlantis een instructie meegekregen wat ik moest doen om aan de linked open data te gaan voldoen. En ik heb met het Netwerk Digitaal Erfgoed samengewerkt.

Jisca: Dat is echt ongelooflijk: hoeveel je in korte tijd daarin hebt ontdekt en allemaal ook echt heel
structureel hebt weten op te pakken.

Kristel: Alle data staat er nog niet helemaal in. Dat hebben we bewust gedaan omdat we ervan uitgaan dat 100 procent alles geregistreerd… dat is altijd lastig. We hebben nu wel al onze dataset gepubliceerd.

Ronald: Daarmee is het natuurlijk nu al voor iedereen vindbaar. Het is ook goed voor jullie zichtbaarheid. Je hebt ook nog een eigen thesaurus gemaakt. Daar ben je mee verder gegaan. Hoe zit dat?

Kristel: We hebben zelf een thesaurus opgesteld. Dat is super fijn want dan heb je alvast de keuzes gemaakt uit het Termenetwerk… welke termen je wilt gaan gebruiken. Ik heb Nine Claassen van het Erfgoedhuis Zuid-Holland gevraagd om te helpen.

Kirsten: Wat waren nou de uitdagingen op deze hele weg, gedurende die negen maanden?

Kristel: Vooral, hoe werkt Atlantis? Hoe werken die PID’s? Wat is linked open data überhaupt?

Kirsten: Was het leuk om te doen?

Kristel: Ja, ik vond het heel leuk om te doen.

Kirsten: Ben je trots op waar het nu staat?

Kristel: Jazeker. Ik vind het echt heel tof dat nu in ieder geval alle foto’s in Atlantis staan en alles een nummer
heeft. We kunnen gewoon alles terugvinden. Dat is echt top.

Kirsten: Waar begint dit nou allemaal bij de digitalisering?

Kristel: Je moet een directie hebben die ook vindt dat collectieregistratie heel belangrijk is.

Kirsten: Bij jou dan, Jisca?

Jisca: Het begint met nadenken over hoe je dat naar de toekomst wil brengen. En dan is het fijn als je zo’n plan kan maken en dat ook gerealiseerd krijgt.

Kirsten: Waar staat het dan nu in die organisatie, dat digitaliseren?

Jisca: Wat mij betreft is het gewoon het hart van de organisatie. Het hart van de toekomst. Dat je je collectie online goed op orde hebt. En vandaaruit de verbinding zoekt naar anderen. Ook fysiek.

Ronald: Plan voor de toekomst nog?

Kristel: Zeker. We willen graag onze collectie digitaal presenteren natuurlijk. En daar hoort een mooie collectiewebsite bij. Dus we zijn nu aan het nadenken over hoe we dat willen. Hoe we het willen presenteren. En dat wordt sowieso heel mooi.

Jisca: Dan hebben we niet alleen een nieuwe website, maar dan hebben we dadelijk ook een nieuwe
locatie. Want we gaan hier weg. En we gaan dit jaar nog verhuizen naar depot van het Boijmans, aan de overkant van de straat. Met een eigen depotruimte met toonzaal. En dat is natuurlijk fantastisch als je je collectie dan ook zo dicht in de buurt, te midden van andere collecties, in het Museumpark kan tonen. Want daar loopt natuurlijk ook publiek rond. Daar laat je het ook zien. Hier zit het gewoon helemaal in de catacomben. Maar daar ben je in contact met de stad en in contact met het publiek.

Ronald: En de luxe om met drie stappen bij je collectie te komen. Dat is fantastisch.

Jisca: Jazeker. En ook om dat aan het publiek te communiceren. Dat ze op die manier meer van Chabot en zijn tijd, het interbellum, kunstklimaat, gaan meemaken. En ook de relaties gaan ervaren. Ook naar onderdelen in de Boijmans-collectie. Of naar andere collecties en tentoonstellingen.

Kirsten: 2025 wordt een superjaar voor jullie?

Jisca: We zijn nog weg naar museum 2.0, kunnen we zeggen.

Ronald: Ja, Jisca en Kristel, jullie beiden bedankt voor het leuke gesprek.

Kirsten: Ja, heel erg bedankt.

Kristel: Ja, heel graag gedaan. Leuk dat jullie er waren.

Jisca: Zeker leuk. Heel graag gedaan.

Kirsten: Och, weer naar buiten.

Ronald: Friese lucht.

Kirsten: Hoe hebben zij hier die Chabot-collectie nou zo snel kunnen digitiseren?

Ronald: Nou, dat begint natuurlijk met een directie die het belang van de collectieregistratie inziet.

Kirsten: Dat is deel 1.

Ronald: Dat is deel 1. Kristel kwam hier en kwam eigenlijk in een gespreid bedje. Er was al een collectieregistrator, een fotograaf. Er was een, hoe heet dat…, digitaliseringsstraat.

Kirsten: Atlantis werkte al.

Ronald: Atlantis werkte al. Ja, dat klinkt fantastisch en dat is het natuurlijk ook. Maar toen begon het ook voor Kristel. Want die moest ontdekken welke velden? ga ik invullen? Er moest een handleiding komen. Een thesaurus.

Kirsten: Alles zelf uitgezocht.

Ronald: Alles zelf uitvinden. Maar gelukkig: zij heeft er plezier in.

Kirsten: Nou, dus dat is het?

Ronald: Zij heeft er lol in en ze wil het gewoon zelf kunnen. Dus dat zijn al heel mooie randvoorwaarden.

Kirsten: En ze konden af en toe bellen nog om hulp te vragen, toch?

Ronald: Ja, dat geldt voor alle luisteraars. Heb je een probleem met je collectieregistratie? Neem contact op met de digitaal-erfgoed-coach in je provincie of met iemand van de datawerkplaats.

Kirsten: Die kunnen je net dat ene zetje geven.

Ronald: Die kunnen je net dat zetje geven, ja.

Kirsten: En dan wordt 2025 voor hen een bijzonder jaar. Want, website en dan verhuizen zij naar het depot van het Boijmans.

Ronald: Jazeker. Dus dan moeten wij nog naar…

Kirsten: …dat museum.

Ronald: Ik ben zo benieuwd; ik ben nu wel geïntegreerd door deze schilderijen.

Kirsten: dat spreken we af. Ja, ik ook. We gaan naar dat Chabot Museum, hè?

Ronald: Jazeker.

Kirsten: Buiten de podcast om.

Ronald: Ja, buiten de podcast om.

Kirsten: Deal. Tot de volgende.

Ronald: Oké, dag.