Uit het netwerk: Van Goghs over de hele wereld, en toch bij elkaar

Reuring in de tent

Maarten Heerlien is sinds 1 februari hoofd Collectie Informatie bij het Van Gogh Museum. Hij werkte eerder bij Naturalis, het Rijksmuseum en KB nationale bibliotheek. Na een tijdelijk onderzoeksproject aan de Vrije Universiteit Amsterdam in 2025 miste hij de museumwereld. In een museum gebeurt er altijd wat, zegt hij zelf. ‘Er is reuring in de tent.’

Breed takenpakket

Een belangrijke drijfveer voor Heerlien bij het werken met collectie-informatie is om samen met informatiespecialisten, onderzoekers en andere partijen nieuwe manieren te bedenken om bestaande informatiebronnen te combineren en te bevragen. Zo ontstaat ruimte voor nieuwe kennis. Zijn functie biedt daar alle ruimte voor, en die is veelzijdig. Bibliotheek, archieven, collectiedocumentatie, onderzoeksdata en digitale collectiemedia: het valt allemaal onder zijn afdeling.

Het museum gaat bovendien een eigen science center inrichten. ‘Steeds meer geavanceerde apparatuur rolt naar binnen om de werken van Vincent van Gogh en diens tijdgenoten op nieuwe manieren te analyseren. Dat levert een groeiende hoeveelheid onderzoeksdata op die duurzaam moet worden beheerd en herbruikbaar gemaakt. En dan het liefst volgens de FAIR-principes, zodat de data goed vindbaar, toegankelijk en herbruikbaar is voor anderen.’

Vijf vinkjes

Heerlien kijkt wat het Versnellen 2026-programma van het NDE voor het museum kan betekenen, specifiek de variant voor rijkscollectiehoudende musea. Dat programma helpt organisaties te werken volgens vijf concrete criteria, zodat collectiedata makkelijker online beschikbaar en vindbaar wordt.

Het museum heeft al stappen gezet. Er wordt gewerkt met thesauri uit het Termennetwerk en IIIF is ingevoerd, al geldt dat nog niet voor de hele collectie. Persistent identifiers (pids) ontbreken nog. ‘Een vaste url voor elk object uit de collectie staat op de planning, maar er moet nog een beslissing vallen over welk pid-systeem we gaan inzetten.’

Verspreid, maar toch verbonden

Het museum is mede-initiatiefnemer van Van Gogh Worldwide, het platform met kunsthistorische en technische gegevens van de werken van Van Gogh. De kunstenaar maakte bij elkaar meer dan 2000 schilderijen en tekeningen. Ongeveer de helft daarvan bevindt zich in Nederlandse collecties; de rest is verspreid over de hele wereld. ‘Linked data is de manier om al die werken op een betekenisvolle, samenhangende wijze online bij elkaar te brengen.’

Van ambitie naar plan

Kortgeleden schreef de afdeling Collectie Informatie op waar ze naartoe wil met de toegankelijkheid van collectiedata en -informatie. Die plannen zijn ambitieus: collectiedata en -informatie zo open mogelijk en in de best mogelijke kwaliteit beschikbaar stellen. ‘Maar ze zijn nog niet concreet uitgewerkt. Wat betekent “zo open mogelijk” precies met betrekking tot de collectie en het onderzoek van het Van Gogh Museum? Welke keuzes horen daarbij?’

Heerlien stelt nu als eerste een informatieplan op: een overzicht van wat er al is, wat ontbreekt en welke beslissingen er nog genomen moeten worden. ‘Het is een fijne manier om grip te krijgen op wat er de afgelopen jaren gedaan is en wat er nog moet gebeuren.’ Als dat helder is, volgen de concrete stappen.