Uit het netwerk: Rotterdam heeft nu zijn eigen Time Machine
Waar een afstudeerstage toe leidde. Ruim 300 jaar Rotterdamse geschiedenis, met kaarten tot leven gebracht.
Jules Schoonman. Foto: Johannes Schwartz
Sinds de lancering afgelopen juli staat de Rotterdam Time Machine altijd open op de telefoon van Jules Schoonman. Dus toen in zijn vakantie een Rotterdammer vertelde over een kathedraal aan de Westzeedijk waar hij in zijn jeugd kwam, checkte Schoonman het meteen. ‘Inderdaad, aan de Westzeedijk naast het Emmaplein stond tot 1967 de Ignatiuskathedraal!’
Het is niet zijn eerste vondst in de Rotterdam Time Machine. Eerder ontdekte hij een panoramagebouw tussen het oude station en de Delftsche Poort, vergelijkbaar met Panorama Mesdag. ‘In 1886 staat het op de kaart, in 1897 is het alweer verdwenen. Daar wil ik graag meer over weten.’
Dat Schoonman een liefhebber van kaarten is, is geen verrassing. Hij is medeoprichter van Allmaps, software om gedigitaliseerde kaarten te presenteren en te georefereren. In het dagelijks leven is hij digital curator bij de TU Delft Library – met een mooie collectie kaarten.
Vanuit Allmaps en de TU Delft Library kreeg hij een stagiair van het Techniek College Rotterdam. Deze software developer in opleiding, Mountaser Salah, zocht een afstudeerstage. Wat kon Schoonman hem bieden?
Een samenwerking die al speelde
‘Daar gaat nog een verhaal aan vooraf,’ zegt Schoonman, ‘namelijk de samenwerking tussen Allmaps en het Stadsarchief Rotterdam. Ik verzamelde al gedigitaliseerde historische kaarten van de stad, maar het collectie-informatiesysteem van het Stadsarchief ondersteunde nog niet de IIIF-standaarden, een van de vijf vinkjes van het Netwerk Digitaal Erfgoed. Dus ik had zelf kaarten omgezet in IIIF, omdat ik ze graag met Allmaps wilde georefereren.’
Toen hij dit drie jaar geleden bij het Stadsarchief liet zien, zette dat een proces in gang: met hun softwareleverancier gingen ze aan de slag om IIIF in hun systeem te implementeren.
‘Daarmee lag het onderwerp voor de afstudeerstage voor de hand: Rotterdam, historische kaarten, IIIF en softwareontwikkeling. Als Salah nu eens een simpele website maakte waarin een paar historische kaarten en de huidige stadskaart over elkaar heen gelegd kunnen worden? Gewoon simpel, niet fancy.’
Extra functionaliteiten
Het eindresultaat was veel uitgebreider dan Schoonman had verwacht. Salah had extra functionaliteiten toegevoegd, zoals zoeken op locatie, een vergelijkingsmodus en favorieten aanvinken. ‘Dit was te danken aan de gedrevenheid van Salah, waarbij AI een helpende hand bood tijdens het programmeerwerk.’
Schoonman leerde van Salah hoe AI als gereedschap ingezet kan worden binnen open source-projecten. ‘Alle code hebben we gecheckt, en het georefereren van de kaarten deden we handmatig.’
Niet alleen lof voor Salah maar ook voor het Stadsarchief. ‘Zij hebben enorm geholpen door ontbrekende bladen van kaartseries en bladen van onvoldoende kwaliteit te digitaliseren. Dus iedereen heeft echt supergoed meegeholpen.’
Een naam met historie
Voor de naam van de applicatie liet Schoonman zich inspireren door Amsterdam Time Machine, waar hij veel mee samenwerkt. ‘In Rotterdam hebben we nog geen Time Machine waarin musea, archieven en kennisinstellingen samenwerken om de geschiedenis te ontsluiten; daar hoop ik verandering in te brengen.’
Bij de eindpresentatie in het Stadsarchief, waarbij de stadsarchivaris aanwezig was, waren alle aanwezigen onder de indruk. ‘En ikzelf eerlijk gezegd ook.’
De applicatie is voorlopig ondergebracht bij de infrastructuur van Allmaps, als open source website. Schoonman heeft de site nog verfijnd. De kaarten komen van verschillende instellingen en blijven bij de bron. Veel complexe kaartseries zijn voor het eerst gegeorefereerd.
Via zogeheten ‘digitale nietjes’ worden losse kaartbladen strak naast elkaar gelegd. ‘Daar ben ik echt heel trots op.’ En omdat de applicatie open source is, heeft de Gouda Tijdmachine meteen een eigen Goudse Kaarten Kabinet gemaakt.
Samen verder uitbouwen
De toekomst voor Rotterdam Time Machine ligt open. Schoonman hoopt op een samenwerking met nog meer Rotterdamse instellingen, zoals Maritiem Museum, Museum Rotterdam en Nieuwe Instituut.
‘Zo kunnen we de Rotterdamse geschiedenis op een toegankelijke manier presenteren. En dan met toevoeging van historische plaatsnamen, gebouwplattegronden, foto’s en natuurlijk méér kaarten. Mooi dat dit allemaal op gang is gekomen door een afstudeerstage.’
