CollectieNederland.nl vernieuwt en dit levert het erfgoedorganisaties op
Op 1 januari 2027 gaat een vernieuwd CollectieNederland.nl live. Instellingen leveren straks zelf hun data aan als linked open data.
Manon Pasmans
Start-up
‘CollectieNederland.nl is een kleine twintig jaar geleden begonnen als een soort start-up binnen de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed,’ vertelt Manon Pasmans, product owner van CollectieNederland.nl. ‘De gedachte was: hoe mooi zou het zijn als we al het Nederlandse erfgoed op een online plek konden tonen? Er volgde een periode van uitproberen, als een soort proeftuin. In die begintijd was het voor de musea met rijkscollecties nog niet verplicht om hun werken aan te melden.’
De huidige website geeft een beeld van wat Nederland aan cultureel roerend erfgoed heeft. Bovendien helpt het de minister van OCW om zicht te houden op de Rijkscollectie, de collectie erfgoed en kunstvoorwerpen van de Staat der Nederlanden.
Vind je er alleen de Rijkscollectie? ‘Nee, zeker niet! Andere erfgoedorganisaties staat het vrij om mee te doen. Wij hopen daar natuurlijk op, want we vinden het belangrijk dat al het roerend erfgoed zichtbaar en vindbaar is.’
Accent op professionele gebruikers
Het accent ligt op de professionele gebruiker: mensen die bij musea werken zoals conservatoren, maar ook onderzoekers. Manon geeft een voorbeeld: ‘Neem een museum dat een belangrijk werk van Mondriaan wil aanschaffen. Alleen hangt een vergelijkbaar werk al bij een ander Nederlands museum. Die aanschaf is dan niet per se nodig en het geld kun je anders besteden. Met CollectieNederland.nl krijg je dus zicht op: wat hebben we nu? En wat missen we?’
Een website die meegroeit
Deelname bleef al die jaren laagdrempelig. ‘We zeiden tegen deelnemers bij wie we de data niet vanuit hun collectie-informatiesysteem konden ophalen: geef ons je data en wij fixen het wel.’
CollectieNederland.nl groeide gestaag van een proeftuin naar een volwaardige website met meer dan zes miljoen objecten. ‘Met die groei kwamen ook uitdagingen. De belangrijkste functionaliteit van een platform waar je zoveel objecten wil tonen, het kunnen zoeken en browsen, die vraagt om vernieuwing. Ook is het platform zelf technisch aan vervanging toe. Kortom, het is tijd voor een compleet nieuwe aanpak.’
Aansluiten bij wat al gebeurt
Die aanpak sluit aan bij de Nationale Strategie Digitaal Erfgoed en het NDE-rapport ‘Van data naar dienst. Visie op de ontwikkeling van verbonden erfgoeddiensten‘. ‘Erfgoedorganisaties, van museum tot historische vereniging, zijn bezig om hun data op te schonen en te publiceren als linked open data via het Datasetregister. Zo kan iedereen die data hergebruiken.’
‘Verder helpt het NDE-Versnellenprogramma 2026 organisaties over te stappen naar een collectie-informatiesysteem dat publicatie via het Datasetregister mogelijk maakt. ‘Daarom halen we voortaan de data op bij de bron, bij de organisaties zelf, via het Datasetregister.’
Minder werk voor instellingen
‘Dat heeft als voordeel dat deelnemende organisaties hun data nog maar op één plek hoeven bij te houden. Daardoor is de data bij CollectieNederland.nl straks altijd actueel. Nu geven organisaties soms nog handmatig wijzigingen door. Dat is dan niet meer nodig.’
Overgangsperiode
Op 1 juli 2026 wordt de data die nu op CollectieNederland.nl staat bevroren. ‘Je kunt dan geen updates meer doorvoeren. De bevroren data wordt gemigreerd, omgezet naar linked open data en gaat, as is, mee naar het nieuwe platform dat op 1 januari 2027 live gaat.’
Er is een overgangsperiode ingebouwd. ‘Bronhouders hebben tot 2030 de tijd om hun collectiedata via het Datasetregister aan te leveren, zodat we deze op CollectieNederland.nl kunnen actualiseren. Lever je na die periode nog geen linked data aan via het Datasetregister? Dan is de bevroren data niet langer op het platform te vinden.’
Komt er in de tussentijd een vraag over restitutie of afstoting? Of speelt er iets rondom licenties? ‘Laat het weten, dan kan een object offline worden gehaald.’
Wat levert het op voor de bezoekers
Bezoekers kunnen straks beter zoeken en vinden. Ze krijgen basisinformatie over de objecten en informatie over de rechten zodat hergebruik eenvoudiger wordt. ‘De ambitie is dat het aantal objecten ieder jaar groeit. Omdat steeds meer erfgoedorganisaties hun data via het Datasetregister publiceren, wordt CollectieNederland.nl steeds rijker.’
Waarom dit werk mooi is
‘Waar ik zelf naar uitkijk? De verbanden die je straks kan zien tussen alle objecten. Vanuit de Nationale Strategie werken we immers toe naar een netwerk van verbonden erfgoed. Toen ik begon aan het vernieuwingstraject van CollectieNederland.nl, was ik niet vertrouwd met linked data. Naarmate ik er meer over las, besefte ik hoe dit het erfgoedveld kan helpen. We gaan gewoon ons cultureel erfgoed unlocken.’
