IIIF
Wil je je publiek laten werken met je digitale beelden? IIIF helpt je collectie zichtbaar en bruikbaar maken.
Screenshot (detail) van de Allmaps Viewer met een detail van Plan-Witteveen (1941, blauw gekleurd, afkomstig van het Stadsarchief Rotterdam) en het Basisplan van Van Traa (1946, rood gekleurd, afkomstig van het Nationaal Archief)
Heb je gedigitaliseerde schilderijen, kaarten of andere afbeeldingen en wil je je publiek verleiden om ermee te werken? Het International Image Interoperability Framework (IIIF, uitgesproken als ‘triple-eye-eff’) helpt je hierbij. Je maakt je collectie niet alleen zichtbaar, maar mensen kunnen er ook echt mee aan de slag.
Wat is het
IIIF is een set open standaarden die het makkelijker maakt om gedigitaliseerde schilderijen, kaarten, aktes, middeleeuwse handschriften, foto’s, video’s en 3D-modellen, samen met de bijbehorende metadata, online toegankelijk te maken. IIIF is ontwikkeld door en voor de internationale erfgoedwereld. Een brede groep werkt eraan mee: bibliotheken, archieven, musea, universiteiten, softwarebedrijven en ontwikkelaars. Op de communitysite vind je achtergrondinformatie, gidsen en trainingen.
Wat kun je ermee
IIIF maakt het mogelijk voor verschillende gebruikers om op een gestandaardiseerde manier toegang te krijgen tot het materiaal. Onderzoekers, maar net zo goed geïnteresseerden die willen rondkijken. Zo zijn virtuele collecties samen te stellen met beeldmateriaal uit verschillende collecties. Dat zie je bijvoorbeeld bij middeleeuwse handschriften uit collecties van verschillende organisaties die samenkomen op eCodicesNL, een portaal voor middeleeuwse handschriften in Nederland, en bij de gegeorefereerde kaarten van allerlei organisaties via AllMaps.
Beelden laden snel, ook in hoge resolutie. Inzoomen kan, beelden naast elkaar zetten ook, zelfs als ze uit verschillende collecties komen. De kwaliteit blijft daarbij behouden. Verder kun je uitsneden maken of aantekeningen toevoegen. En omdat de data ‘bij de bron’ blijven, hoef je niets te kopiëren of opnieuw op te slaan. Dat scheelt opslag en energie.
Via een zogenaamd manifest stuur je de inhoudelijke en technische beschrijving van het beeldmateriaal mee vanuit je collectie-informatiesysteem. Zo blijft altijd duidelijk van welke instelling de afbeelding afkomstig is.
IIIF helpt ook om collecties met elkaar te verbinden. Instellingen kunnen materiaal van henzelf en anderen naast elkaar laten zien en zo nieuwe verhalen vertellen. Er zijn verschillende viewers beschikbaar waarmee het publiek de beelden kan bekijken.
Tot slot kun je met IIIF annoteren: aantekeningen maken in afbeeldingen om een verhaal te vertellen. Kijk maar naar dit voorbeeld van het Rijksmuseum waar IIIF gebruikt is: bij de Nachtwacht kun je zien wie er is afgebeeld en met een klik krijg je meer informatie over die persoon. Of bekijk het geïllustreerde verhaal over de Martin Baker C-2 schietstoel in de collectie van de TU Delft Library.
Vanuit je collectie-informatiesysteem aan de slag
Het gebruik van IIIF past binnen NDE-compatibel werken: je publiceert je data zo dat anderen die kunnen vinden en hergebruiken. Denk aan het gebruik van duurzame identifiers, het Termennetwerk, linked (open) data en het Datasetregister.
Steeds meer collectie-informatiesystemen ondersteunen IIIF. Daardoor kun je beelden en manifesten direct vanuit je systeem delen (lees hier over alle technische eisen). Via de Image API en de Presentation API worden de afbeeldingen beschikbaar. Dat maakt het werken ermee een stuk eenvoudiger. Zo kun je beelden annoteren en georefereren. Ook kunnen platforms als CollectieNL, Europeana en Oorlogsbronnen het materiaal makkelijk gebruiken.
Volg de IIIF-community
Er is een actieve IIIF-community die kennis deelt op iiif.io. Meld je aan voor de IIIF Slack en volg onder andere het Nederlandstalige kanaal #collegagroep-iiif. Ook kun je je inschrijven voor de nieuwsbrief of je aansluiten bij de discussiemailinglist.