Verrijken - Netwerk Digitaal Erfgoed

De typefouten zijn opgespoord, de spellingsvarianten en synoniemen zijn samengevoegd. Je bent klaar voor de volgende stap.

Om je eigen termen meer context te geven en beter vindbaar te maken, koppel je ze via de Reconcile-functie in OpenRefine aan termen in terminologiebronnen uit het Termennetwerk. Deze bronnen worden beheerd door kennisinstituten met expertise over het onderwerp.

Bij iedere term die je overneemt hoort een duurzame identifier (URI). Met deze URI kun je via een NDE-compatibel collectie-informatiesysteem informatie uit de terminologiebron ophalen. Denk aan een beschrijving van de term of de biografie van een persoon, maar ook aan de relaties van deze term of persoon. Zo verrijk je je data.

Publiceer je je data straks op een platform en gebruikt een andere erfgoedinstelling dezelfde URI’s? Dan wordt er direct een verbinding gelegd.

Wat is het Termennetwerk?

In het Termennetwerk vind je terminologiebronnen van kennisinstituten bij elkaar. Het RKD – Nederlands Instituut voor Kunstgeschiedenis onderhoudt RKDartists, een bron voor biografische gegevens van kunstenaars. KB nationale bibliotheek beheert de Nederlandse Thesaurus van Auteursnamen en het NIOD de WO2-thesaurus.

Het Termennetwerk is een zoekmachine voor termen en terminologiebronnen. Zoek je een term? Kies dan welke bronnen je wil doorzoeken, of alle. Als resultaat krijg je een term, vaak met beschrijving en synoniemen, en altijd met een duurzame identifier (URI). Deze URI blijft naar (de meest up-to-date versie van) deze term in de terminologiebron verwijzen.

Handmatig alle termen uit je registratie opzoeken in het Termennetwerk en de URI toevoegen is een flinke klus. Vanuit OpenRefine doorzoek je terminologiebronnen automatisch en voeg je termen en URI’s direct aan je data toe.

Volg deze stappen om je termen te verrijken

Voeg terminologiebronnen toe

Om geautomatiseerd je eigen termen te matchen met de terminologiebronnen uit het Termennetwerk, laad je de gewenste bronnen in in OpenRefine. Afhankelijk van je termen kies je terminologiebronnen die daar een relatie mee hebben. Deze koppel je aan OpenRefine, zodat je je termen direct kunt vergelijken met en koppelen aan de termen uit deze bronnen.

Let op: De Engelstalige Wikidata staat standaard in de lijst met bronnen. Wil je liever de Nederlandse variant gebruiken? Selecteer de link in het overzicht en kopieer deze (CTRL+C). Plak (CTRL+V) deze vervolgens in het Service’s URL-veld en pas de en aan voor nl. Wanneer je daarna op Add service klikt, staat de Nederlandse variant ook in het overzicht en kun je die ook gebruiken.

Volg deze stappen om terminologiebronnen toe te voegen in OpenRefine:

1. Klik onder de knop Reconcile op Start reconciling.

2. Er opent een pop-upscherm met je toegevoegde terminologiebronnen. De Engelstalige Wikidata staat al in het overzicht.
3. Ga naar de website van het Termennetwerk en bepaal welke terminologiebron(nen) je wil gebruiken bij het verrijken.
4. Klik onder de zoekbalk op de knop Lijst van terminologiebronnen. Je komt op een pagina terecht met extra details over alle terminologiebronnen in het Termennetwerk, zoals de focus van de bron en de beheerder.

5. Bij die extra details vind je de link waarmee je een bron kunt toevoegen in OpenRefine. Klik op het klembord-icoontje naast de Reconciliatie URL om deze te kopiëren.

6. Ga terug naar OpenRefine. Klik daar in het nog openstaande Reconcile-scherm op Add standard service. Er opent een extra pop-upscherm.
7. Plak je gekopieerde reconciliatie URL in het pop-upscherm. Doe dit met CTRL+V of via rechtermuisknop → plakken.

8. Klik op Add service. Nadat je dit hebt aangeklikt, kom je terug bij je overzicht van terminologiebronnen die je hebt toegevoegd en zie je dat de bron ook in het rijtje staat.

9. Deze lijst met bronnen blijft bewaard. Als je een volgende keer verder wil met je project of een nieuw project opstart, kun je alle gekoppelde terminologiebronnen blijven gebruiken. Je hoeft ze niet opnieuw toe te voegen.

Het toevoegen van terminologiebronnen kan gedurende het hele opschoontraject. Dit hoeft niet in een keer te gebeuren. Wil je later nog een andere terminologiebron gebruiken, dan kun je die altijd toevoegen.
Termen verbinden

Je hebt de terminologiebronnen geselecteerd waarmee je wil werken. Deze heb je in de vorige stap toegevoegd aan OpenRefine. Het verbinden kan beginnen. Je werkt per kolom. Selecteer de terminologiebron die je wil gebruiken, en OpenRefine gaat voor jou aan de slag om overeenkomstige termen op te sporen.

Volg deze stappen om je termen aan termen van een externe terminologiebron te verbinden in OpenRefine:

1. Bepaal welke terminologiebron je wil gebruiken voor welke kolom.
2. Ga naar Reconcile en klik op Start reconciling.
3. Klik in het pop-upscherm de terminologiebron aan waarmee je je termen wil vergelijken. Klik daarna op Next.
4. In het scherm dat opent klik je op Reconcile against no particular type. Klik op Start reconciling. Het pop-upscherm sluit en het vergelijken begint.

5. Bovenin je scherm verschijnt een geel vlak dat de voortgang van het matchen weergeeft. Afhankelijk van de grootte van je termenlijst duurt het matchen langer of korter.

6. Bekijk de resultaten zodra het vergelijkingsscherm op 100% staat. Zijn er matches gevonden tussen je term en die in de terminologiebron? Dan zie je deze onder je term staan. Achter elke term uit een terminologiebron staat een score tussen 0 en 100. Hoe hoger de score, hoe beter OpenRefine de match vindt. Deze score is puur tekstgebaseerd, niet inhoudelijk. Bij een korte term als ets krijg je veel resultaten die mogelijk een match zijn. Maar Etsen krijgt bijvoorbeeld een score van 100 en wordt dus ingeschat als beste match. Beoordeel alle resultaten naar eigen inzicht. De term met score 100 hoeft voor jou niet per se het beste resultaat te zijn.
7. Kun je op basis van de term alleen niet beoordelen welke je wil koppelen? Houd je muis dan over de termen. Je ziet de beschrijving van die term uit de terminologiebron. Deze beschrijving komt van de beheerder van de bron en kan daarom meer of minder uitgebreid zijn. Dit helpt je bij het kiezen van de juiste match, zeker als je term meerdere betekenissen heeft.

8. Heb je de juiste term gevonden? Klik bij de juiste term op het enkele vinkje, dat overeenkomt met Match this cell in de beschrijving. Deze knop matcht de term uit de bron alleen aan dat ene veld. Klik je op de dubbele vinkjes, overeenkomstig met de knop Match all identical cells, dan match je de term met alle overeenkomstige termen.
Heb je bijvoorbeeld je term geschreven als prent, dan worden termen als ‘Prent’ of ‘prenten’ dus niet meegenomen. Deze varianten heb je bij het opschonen al verwijderd. Had je dat niet gedaan, dan zouden ‘Prent’ en ‘prenten’ ook gevonden worden en moeten beide worden nagelopen. Daarom is een basis van schone data zo belangrijk. Dit bespaart tijd bij het matchen en nalopen van varianten.

Let op: De kans dat al je termen 100% matchen met een terminologiebron uit het Termennetwerk is klein. En dat is niet erg. Mochten er naar jouw mening termen ontbreken in de gebruikte terminologiebron die ook nuttig kunnen zijn voor andere organisaties, neem dan contact op met de beheerder van de bron. Mogelijk worden je termen dan opgenomen.
De beheerder vind je in het Termennetwerk, achter de naam van de bron. Je kunt ook contact opnemen met de beheerder van het Termennetwerk via
thesauri@cultureelerfgoed.nl

9. Ben je helemaal klaar met het matchen, dan voeg je een URI-kolom toe. Dit is nodig omdat de duurzame identifiers (URI’s) van de gekozen termen na het matchen alleen intern aan je termen gekoppeld zijn. Ze worden bij export niet automatisch meegenomen. Selecteer onder de knop Reconcile de optie Add entity identifiers column. Geef deze kolom een passende naam, bijvoorbeeld de naam van het gematchte veld gevolgd door ‘URI’ (zoals ‘Soort object URI’). Je hebt nu een kolom met verrijkte termen en een kolom met de bijbehorende URI’s. Beide worden meegenomen bij export.

Loop eerst alle termen na en maak dan pas de URI-kolom aan. Nieuwe matches worden niet automatisch toegevoegd.